+387 61 351 732     Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je vidjeli.

U kulturnohistorijskom nasljeđu fojničkog kraja značajno mjesto zauzimaju i tri tekije nakšibendijskog reda, po kojima je ovaj kraj duže vremena bio poznat relativno širokom krugu interesanata islamskog misticizma.

Jedan od novoformiranih islamskih pravaca bio je i nakšibendijski sufizam, pretežno sunitske i religiozno – moralne orijentacije, zasnovan na vraćanju ortodoksnoj umjerenosti i religiozno – moralnom aspektu islamskog učenja. Nakšibendijski sufizam (tesavuf) uči da je najveći cilj ljudskog života spoznaja Boga, izvora života i svjetla, iz koga su potekle ljudske duše kao božanske iskre, koje teže da se vrate svom izvoru i da nestanu u njegovom plamenu.

Nakšibendijski red posebno karakteriše tihi i bezvučni zikir, koji je osnivač reda preuzeo od starijih učitelja. Inače, početak reda (silsila) veže se za prvog halifu Ebu Bekra i njegov boravak u pećini Sevr, za vrijeme seobe iz Meke u Medinu, kada ga je Muhamed a.s. podsjećao da se moli “tiho” i “u sebi”. Starija tarikatska tradicija u Fojnici vezana je za fojničku musafirhanu u Atik Mahali. Posebna tekijska zgrada nastala je tek po izgradnji Čaršijske džamije, u drugoj polovini 17. stoljeća, vjerovatno na poticaj osnivača džamije, kadije, Šaban Ahmed – efendije. To se moglo desiti oko 1670. godine, jer tačnog datuma nema.

Prvi poznat čovjek čije je ime vezano za tekiju u Fojnici bio je Husein-baba Zukić, koji je nakon školovanja došao opet u svoj kraj i počeo službu prvo u medresi, a zatim i u tekiji. On u tekiju uvodi nakšibendijski zikir, kome je ona ostala vjerna sve do kraja svog djelovanja. Polovinom 19. vijeka, djelovanje tekije u Fojnici oživljava i Arif ef. Kurd, koji u Bosnu dolazi iz Carigrada i postaje muderis fojničke medrese. Tekijska zgrada u Fojnici nalazila se do požara 1945. godine na zapadnoj strani groblja Čaršijske džamije. Tekija u Vukeljićima osnovana je 1780. godine. Tako je zabilježeno na spoljnem zidu ove zgrade. U ovom natpisu stoji da je tekiju osnovao “vođa i učitelj nakšibendija šejh Husein Zukić – Bosnevi, hidžretske 1195”, odnosno 1780/81. kalendarske godine. Nakon njegove smrti, šejh tekije u Vukeljićima postaje derviš H.Muhamed – Mejli, porijeklom iz Anadola, koji dobija ime H.Mejli – baba. Zgrada tekije u Vukeljićima skroman je objekat polukatne konstrukcije. Na katu su prostorije za zikir, simahana sa galerijom za žene, zatim soba za slobodne razgovore derviša (mejdan odaja), a u prizemlju prostorije za spremanje hrane i objedovanje.

Na brijegu iznad tekije je malo groblje sa tri turbeta: Husein-babino, H.Mejli-babino i Hasan-babino. Oko turbeta su mezarovi članova porodice Hadžimejlić i istaknutih pojedinaca – derviša koji su izrazili želju da budu ukopani u blizini svojih starenika i šejhova.

Treća po vremenu nastanka bila je tekija na Oglavku, selu desetak kilometara nizvodno od Fojnice, na terasi podno planine Zahor. Tekija je osnovana krajem 18. vijeka (1798. godine). Njeni osnivači bili su Husein-baba Zukić i Abdurrahman – Sirri Sikirić, koji je postao i prvi šejh tekije, od tada poznat samo kao Sirri-baba.

Obzirom da tekija na Oglavku nije imala dovoljno sredstava za svoju veoma posjećenu musafirhanu, travnički vezir Selim Sirri-paša je odobrio da se iz taksita fojničke nahije izdvajaju određena sredstva za potrebe tekije i njene musafirhane (1824). Poslije toga, travnički vezir Vedžihi-paša izgrađuje na Oglavku svoj konak (1838), a to isto čini i Ali Kjamil-paša (1846). Kasnije su oba konaka služila za musafirhane. Nakon smrti Sirri-babe, nad njegovim mezarom na Oglavku izgrađeno je turbe, po želji i direktivi njegovog poštivaoca, hercegovačkog vezira Alipaše Rizvanbegovića.

Par stotina metara istočno od tekije i Sirri-babina turbeta postoji i turbe šejha Huseina Horasanije, po tradiciji savjetnika sultana Fatiha, koji je ovdje umro ili poginuo. Oko turbeta je groblje Sikirića i prijatelja tekije. U ratnom vihoru 1993. godine zgrada tekije na Oglavku je izgorila, ali je nedavno ponovo obnovljena i stavljena u funkciju.

Druge destinacije